مقدمه: وندالیسم یا تخریب اموال عمومی ، علاوه بر این که جنبه ها و حوزه های متعددی در اجتماع را در بر می گیرد. به بخش های زیادی نیز تقسیم بندی می شود. شاید زمانی که صحبت تخریب و تخریب گران می شود اولین تصویری که به ذهن ما متبادر می شود تماشاگران فوتبال است که خسته و عصبانی از باختن تیم مورد علاقه شان با چوب و چماق به جان اتوبوس ها و صندلی های ورزشگاه و هر چیز که در دسترس باشد می افتند. اما اگر بخواهیم کمی عمیق تر این رفتار را ریشه یابی کنیم ، فقط نمی توانیم هیجانات غیر قابل کنترل جوانان را مقصر بدانیم چرا که این هیجانات اگر در مسیر درست قرار گیرند، به را حتی کنترل می شوند.
بحث وندالیسم ورزش موضوع دومین جلسه از مجموعه میزگردهایی است که در رابطه با موضوع «حفظ اموال عمومی» برگزار کردیم تا بتوانیم با بررسی و تعمق هر چه بیشتر در ا ین پدیده های بازار اجتماعی ، به راه حل های واقعی تری برای نهادینه کردن فرهنگ ها دست یابیم.
دراین میز گرد دکتر رهنما پژوهشگر و جامعه شناس، هاشم حسینی رئیس هیات فوتبال خراسان رضوی ، جبار قوچانی نژاد مسئول روابط عمومی تربیت بدنی استان خراسان و احسان خزاعی به عنوان خبرنگار با سابقه و منتقد ورزشی مبحث وندالیسم ورزشی را بررسی کردند :
دکتر رهنما: ونداليسم يك نوع بيماري است كه به دو صورت موقتي و دائم بروز می کند. اتفاقاتي كه بعد از مسابقات فوتبال به وجود مي آيد نوعي ونداليسم موقتي است كه بر اسا س شرايط خاصي ايجاد مي شود . بايد فضا را طوري ايجاد كنيم كه مردم بدانند شهرداري بر خاسته از مردم است واطمينان حاصل كنند كه شهرداري از اموال آنان محافظت مي كند. آنچه را كه شهرداري به آن عمل مي كند هماهنگ با نياز و خواسته هاي مردم است .هدف شهرداري رضايت مردم و تحقق بخشيدن به خواسته هاي مردم است . شهرداري تئوري به نام علوم national دارد .كارشناسان و سيستم اداري مثل پزشك عمل مي كنند يعني درد را تشخيص مي دهند و نسخه تجويز مي كنند . نگاه به مردم نگاه به بيمار است با ايجاد شوراهاي شهر شهرداري از آن حالت خارج شد، نقش كارشناسان از حالت تحكمي بسيار كم شده و مجري خواسته هاي مردم شده است.
به نظر مي رسد در اين قسمتها شهرداري بايد تلاش كند تا يك برنامه كاملا مشخص در ابعاد مختلف داشته باشد . بطور مثال وقتي شخصي مدت ۲۰دقيقه در ايستگاه منتظر مي شود اتوبوس دير مي آيد وشلوغ است و به موقع هم سر كار نمي رسد چه حالتي به او دست مي دهد ؟
سيستم مديريت خيلي مهم است .يكي از دلايل ديگر در ونداليسم پايدار ودائمي مديريت شهري است يعني اداره خدمات در بخشهاي مختلف كه يكي از مشكلات ما در اين قسمت است در برنامه ريزيها بايد متناسب با خواسته هاي مردم طراحي شود تا خسارت كمتري به بار بياورد
خزاعی : بحث وندالیسم ورزشی نیز از آنجا نشات می گیرد که تماشاچی احساس می کند و در حق او ظلم و اجحافی صورت گرفته است. لذا سعی می کند به گونه ای عقده درونی خود را تخلیه کند و چون احساس می کند فریادش به جایی نمی رسد ، ناراحتی خود را بر سر صندلی و در و دیوار ورزشگاه ها یا اتوبوس هایی که می داند برای سهولت و حمل و نقل راحت خود او تعبیه شده است . خالی می کند.
زمانی که تماشاچی فوتبال ما بعد از اینکه بلیت بازی را با مرارت و سختی فراوان تهیه کرده و مسافت طولانی تا رسیدن به ورزشگاه بدون هیچ امکاناتی (چون به علت خرابکاری های قبلی امکانات حمل و نقل محروم شده است) را طی کرده است ، هم اکنون در بدو ورود به داخل ورزشگاه مورد بازرسی دقیق بدنی قرار می گیرد و حتی حق بردن بطری آب به داخل را ندارد. زمانی هم که از این سد عبور می کند با ورزشگاهی مواجه می شود که صندلی برای نشستن وجود ندارد و تنها سکوهای سیمانی هستند که بدون سایبان ساعت ها در زیر آفتاب باید منتظر آغاز بازی باشد! در این اوضاع اگر تیم مورد علاقه او هم نتایج قابل قبولی کسب نکند ناخودآگاه همه عوامل دست به دست هم می دهند تا به گونه ای نشانه های اعتراض خود را بیان کند. این نشانه ها حتی زمانی از خوشحالی موفقیت تیم مورد علاقه اش نیز شاد است بروز می کند
پس می توانیم نشات و دلیل این رفتارها به راحتی بیابیم و حداقل سعی کنیم بخشی از آن را مرتفع کنیم.
دکتر رهنما: مشهد شهري است كه فرهنگ و رفتارهاي موقتي در آن زياد است . در اين شهر جمعيت غير ساكن زياد است به همين دليل در مشهد نياز به مراقبت بيشتري است. وقتي خدمات مناسب به مردم بدهيم ميزان خسارت ها كم مي شود.
اگر ارتباطات مقطعي باشد به نتيجه نمي رسيم . اما اگر عكس آن باشد خود مردم از اموال عمومي مراقبت مي كنند. بايد زير ساختها درست شود خدمات مهم است . راه حل آخر را نبايد اول بياوريم. شوراي شهر و شهرداري بايد بيش از اينها وقت بگذارند نه اينكه با كوچكترين اتفاق صورت مسئله را پاك كنند . سعه صدر در رفتار مديران خيلي مهم است. نگاه امنيتي ما به اين مباحث هزينه ها را بالا مي برد.
جمعيت شهرهاي ما جوان است و امكانات گذران اوقات فراغت بسيار كم است دولت بايد سرمايه گذاري كند. بنابر اين سرمايه عظيمي مي خواهد،اگر كمبود ها بر طرف شود اين مشكلات هم بر طرف مي شود.
قوچان نژاد : زمانی می توانیم از ورزش توقعی داشته باشم که به ورزش هم مثل بهداشت ، اقتصاد و تولید در کشور بها بدهیم. ما امروزه حتی نمی دانیم چه توقعی از ورزش کشورمان داریم. به عنوان مثال المپیک پکن نباید بیش از این انتظار داشت موقعیتی کسب کنیم چرا که کاروان کشور ما با 55 ورزشکار در حالی در این دوره شرکت کرد که با حداقل استانداردهایی که در دنیا وجود دارد آشنایی نداشت. در حالی که کشورهای پیشرفته با بیش از 500 ورزشکار در رشته های متعددی که در کشور ما کاملاً مهجور هستند در المپیک حضور یافتند. همچنین مجموعه ای از قوانین و مقررات در قانون کشور ما نهادینه شده است که اجازه حضور بانوان را در بسیاری از عرصه های ورزشی محدود کرده و این در حالی است که در بسیاری از موفقیت ها و حتی در المپیاد ایرانیان در خراسان ، بانوان افتخار آفرینی های بیشتری نسبت به آقایان کسب کرده بودند.
لذا مجموعه ای از مشکلات این چنین باعث شده نتوانیم جایگاهی را برای امر ورزش قائل شویم تا بعد از آن بتوانیم سایر موارد مرتبط را فرهنگ ریزی کرده و رفتار درست را بشناسیم.
دکتر رهنما: رفتارهاي نا بهنجار از طرف جوانان ۱۷تا۲۴سال به خاطر عشق وجواني ، عقدهاي داخلي يا اثر لذت است كه اينها به صورت موقت مي باشند اما در افرادي كه به صورت دائمي است بايد برسي شود .
بعضي از فعاليتها متناسب با شرايط منطقهاي نيست . نيازها نا محدود است ،كمبود ها فراوان ومنابع نامحدود به همين علت ما بايد نيازهاي مردم را اولويت بندي كنيم يعني نيازهاي مردم هر منطقه به صورت جدا برسي شود . برنامه ريزي بدون توجه به نيازهاي مردم مانند ساختن خانه در زمين شني است .
مردم مي خواهند محيطشان آرام باشد،فضاي سبزشان زيبا باشد ،تابلو هايشان مر تب باشد و... ارتباط قوي با محله ،داشتن برنامه، تيم هاي كاري خوب به صورت دائمي وهمه به سمت اين باشد كه بازخورد نظرات مردم راداشته باشيم .
هاشم حسینی : ما هنوز درک درستی از مجموعه دولت و وظایفی که در قبال جامعه دارد کسب نکردیم تا بتوانیم متناسب با آن انتظاراتی داشته باشیم. لذا به سمت ناآگاهی پیش رفتیم که باعث می شود در نیز باعث تغییر و تحولات مثبتی می شوند. به عنوان مثال حضور افشین قطبی در پرسپولیس و رفتار او باعث شده به طرز چشمگیری فرهنگ تماشاچیان پرسپولیس بالا رفته چرا که قطبی با مردم صادق بود. پس نتیجه می گیریم آنچه به عنوان وندالیسم به وجود می آید حاصل افکار و اعمال خود ماست که ابتدا در رده های بالاتر باید اصلاح شود و سپس به جامعه تزریق گردد. لذا یک دفعه نمی توان حرکتی انقلابی انجام داد نهادهای تصمیم گیرنده چون شهرداری فراوان هستند باید اهمیت این امر را درک کنند و همگام شوند.
خزاعی :تا زمانی که همه دنبال مقصر بگردند و ا شتباهات خود را نپذیرند وضعیت تغییری نخواهد کرد. شهرداري در واقع متولي است يعني شهرداري مجري خواسته هاي مردم است. شهرداري بر مردم نيست بلكه با مردم است. يعني شهروندان نماينده انتخاب كرده اند و به آن اختيار داده اند كه شهر را از جانب آنها اداره كنند.سازماني كه بايد اداره كند سازماني است به نام شهرداري يعني نماينده هاي مردم كه شهر را با نمايندگي مردم اداره مي كنند. مالك شهروندان هستند نه شهرداري ،شهرداري متولي نظارت ، مراقبت و نگهداري و هدايتي كه به نمايندگي از مردم عمل مي كند،
دکتر رهنما : شهرداري يك موسسه عمومي است و امكاناتي كه در اختيار شهرداري است اموال عمومي محسوب میشود. سازمان هايي كه ماهيت عمومي دارند بيشتر تحت نظارت عمومي هستند. بيشتر، شهروندان هستند كه شكل سازمان و قوانين را تعيين مي كنند. سازمان هاي عمومي برخاسته از نقطه نظرات و خواسته و اهداف و نيازهاي مردم هستند. فلسفه و درك اين كار خيلي مهم است. يعني وقتي ما بدانيم كه سازمان ناشي از خواسته ها و نيازها و اهداف ما است نگاه ما به اين سازمان فرق مي كند تا نگاهي كه به موسسه خصوصي داريم. در واقع ما اختيار و وظيفه به آن داده ايم كه قوانين را وضع كنيم.اموالي كه تحت هدايت و نظارت و مراقبت اين سازمان است جزء اموال خودمان مي دانيم و اين فلسفه وجودي تشكيل اين نهادها مي باشد. اگر شهروندان آگاه باشند كه هدف از تشكيل اين سازمانهای عمومی چيست، نگاهشان فرق خواهد كرد. در واقع ما وظيفه به آن داده ايم كه از ما مراقبت كند. اگر شهروندان توجيه شده باشند كه هدف از تشكيل سازمان هاي عمومي چيست رويكرد و نگاهشان فرق خواهد كرد. آنجا است كه اموال عمومي را در اختيار خودشان مي دانند يعني تخريب اموال عمومي را تخريب اموال خودشان مي دانند. حفاظتي كه از اموال عمومي مي كنند مانند آن است كه از اموال خودش حفاظت مي كنند.
قوچان نژاد : برگزاری جلسات ، سمینارها و همایش های مختلف به تنهایی کافی نیست حتی برای کمک به بهبود اوضاع ، تنها صرف کمک مالی مشکلی را حل نمی کند چرا که بر طبق ضرب المثل قدیمی آموختن اصول ماهیگیری بهتر از این است که به راحتی ماهی در اختیار داشته باشی.
دکتر رهنما:در آخر می توان گفت از سال ۱۳۰۹ شهرداري جزء سازمان هاي دولتي محسوب شدند، شهرداران توسط دولت انتساب مي شدندو كارمندان شهرداري نيز زير مجموعه دولت بودند. از اين زمان جدايي بين شهرداري و شهروندان ايجاد شد و اين تضاد و تفاوتها كم كم عميق تر شد و بين اين قشر جدايي شد . شهرداري به صورت دستگاه اجرايي بود كه از بالا قوانين را وضع مي كرد. اين تفاوتها و تضادها از زمان تشكيل شوراهاي شهري كم شده است اما هنوز خيلي راه است تا كاملا از بين برود.
هاشم حسینی : همان گونه که اشاره شد اگر در هر کاری صداقت وجود داشته باشد مردم آگاهانه تر رفتار می کنند. اگر ما بدانیم همه اموال عمومی برای استفاده و راحتی ما و از طریق عوارضی که ما پرداخت می کنیم هزینه می شود هیچ گاه دست به تخریب آن نمی زنیم.
دکتر رهنما: در انتهای جلسه به عنواتن جمع بندی می توان گفت تا زمانی که نگاه شهروندان به مجموعه شهرداری به عنوان نهاد خدمتگزار تغییر نکند ، نمی توان صرفا با وضع قوانین وضعیت موجود را تغییر داد . لذا مردم باید در ابتدا آگاه باشند که اموال عمومی جزو اموال خود آنهاست و در واقع ضرر و زیان حاصله به خوئ آنان بر می گردد.
خزاعی: علاوه براین با در اختیار قرار دادن امکانات بهتر و بیشتر به شهروندان نیز می توانیم بخش قابل توجهی از انتظارات و نیازهای آنان را مرتفع کرده و میزان نارضایتی را به حداقل برسانیم .
هاشم حسینی : در آخر اضافه می کنم همان طور که تاکنون تجربه ثابت کرده است وندالیسم حاصل افکار خود ماست که در ابتدا باید در رده های بالاتر کنترل شود سپس اصلاح شده و به جامعه تزریق گردد.