شهر بهشت – محمدصادق كوشكي؛ گرچه راه هاي زيادي براي نيل به اعتماد پايدار شهروندان به مديران شهري و افزايش مشاركت شهروندان وجود دارد، امّا قطعا مهمترين آنها رعايت بايسته ها و ايفاي نقش خلاقيت از سوي شهرداري براي تامين هزينه هاي شهر است. شهرداري بايد به اين سمت حرکت کند که با به کارگيري عقلانيت و خلاقيت، تمام بار هزينه هاي شهر را بر دوش مردم نياندازد و با طرح راه حلهاي جديد و بديع، همه هزينه هاي اجرايي شهر را از عوارض دريافتي و مستقيما از سوي مردم تامين نكند.

بايد افراد خلّاق و کارآفرين در شهرداري به کار گرفته شوند که از راههاي مختلف براي شهرداري ها کسب درآمد بکنند و نيازي نباشد که براي هر مشکلي به صورت مستقيم به خود مردم مراجعه شود.

براي مثال شهرداري هزينه زيادي براي حفظ و نگهداري فضاي سبز در سطح شهر صرف مي کند. آيا تا به حال به اين انديشيده شده است که به جاي گونه هاي غير مثمر، از اين فضا براي کشت و کار مثمر بهره گرفته شود. مثلا به جاي چمن، سبزيجات مختلف خوراکي کشت شود، يا به جاي درخت هاي بدون ميوه و تزييني از درخت هاي ميوه دار استفاده شود. البته اين يک مثال ابتدايي است و ديگراني بايد کارشناسانه تر آن را مطرح کنند.

آب، زمين و کود مورد نياز اين درختان تفاوتي نمي کند، امّا در پايان سال از راه فروش ميوه اين درختان يک درآمد معتنابه نصيب شهرداري خواهد شد. با اين کار نه تنها هزينه حفظ و نگهداري فضاي سبز از دوش شهرداري کم مي شود، بلکه برا ي شهرداري درآمدزايي نيز خواهد شد.

يکي ديگر از راه حل ها، ايجاد سامانه هاي انرژي هاي نو است. بازيافت فاضلاب شهري و تبديل آن به بيوگاز يکي از اين راه هاست.  انرژي هاي نوين ديگري همچون انرژي خورشيدي و انرژي بادي نيز با يک سرمايه گذاري کوچک اوليه، صرفه جويي عظيمي در هزينه هاي شهرداري خواهند کرد. فضاهاي بزرگ و بکري در اختيار شهرداري مشهد است که مي توان از آنها براي تامين انرژي هاي نو استفاده کرد. خلاقيت هايي از اين دست در عرصه هاي مختلف شهري وجود دارد.

همچنين بايد در کاهش هزينه هاي جاري شهرداري نيز خلاقيت را در نظر گرفت. مثلاً استفاده از لامپهاي LED به جاي لامپهاي رشته اي که بسيار پرمصرف هستند.

يکي ديگر از مسائل مهم در اين عرصه، استفاده از نيروهاي متفکر و خلاّق در حوزه هزينه ها و درآمدهاي شهرداري مشهد است. اين يک سوال اساسي است که شهرداري تا به حال چند بار براي کشف ايده هاي جديد در خصوص افزايش درآمدها و کاهش هزينه ها در مجموعه شهر مشهد فراخوان برگزار کرده است؟

اگر شهرداري از اين ايده ها استقبال کرده و حتي آنها را خريداري نمايد و اگر سالي حتي يکي از اين ايده ها عملياتي شود، در طی چند سال، تحولي بزرگ و سرمايه عظيمي براي شهرداري مشهد ايجاد خواهد شد.

ساده ترين راهي که پيش روي شهرداران وجود داشته، فروش يا اجاره اماکن شهرداري و خوردن از جيب شهروندان بوده است، يا اينکه به نوعي تلاش مي کنند از دولت بودجه بگيرند. اين درحالي است كه بهترين راه ايجاد درآمدهاي پايدار و ثابت در كنار  اخذ عوارض در مجموعه شهري است.

در اين جا ذکر نمونه اي ضروري به نظر مي رسد. شهرداري فردوس به جاي کاشت درختان غير مثمر در ميادين و بزرگراه ها، به کاشت درخت زيتون که ميوه اش چندان براي مردم و رهگذران مطلوبيتي ندارد پرداخته است و سالانه بين 9 تا 12 تن زيتون از سطح شهر برداشت مي کند. يعني با همان آب، کود و کارگر و با تامين همان ميزان فضاي سبز براي شهرداري درآمدزايي شده است. حال بيانديشيم که اگر شهرداري مشهد با چندين برابر وسعت خود نسبت به شهر فردوس دست به چنين اقدامي بزند چه عوايدي نصيب شهرداري خواهد شد؟!

اينها نمونه هاي کوچکي از راه هاي درآمدزايي در شهرداري بود. درآمدزايي هايي سالم که به طور مثال نيازي به بورس‌بازي يا دلاّل‌بازي در شهرداري نيست. مهم اين رويکرد است که بايد به وجود بيايد.

شهرداري بايد از ساده ترين و عاميانه ترين راه تامين هزينه هاي شهر، يعني گرفتن عوارض از مردم فاصله بگيرد و به سراغ عرصه هاي خلاقانه تري برود.

متاسفانه اولين راه حلّي که به ذهن مديران شهري براي تامين بودجه پروژه ها مي رسد، افزايش ميزان عوارض دريافتي از مردم است. طرح هاي درآمدزا و يافتن راه حلهايي براي ايجاد درآمدهاي پايدار در تامين هزينه ها بايد به گونه اي پيش برود که نيازي نباشد براي هر پروژه اي مستقيماً از جيب مردم و به افزايش عوارض مراجعه کرد. و اين امر با تنوع بخشيدن به درآمدهاي شهري ميسر است.

تأثير اطلاع‌رساني در مشاركت شهروندان