مديريت مطالعات و پژوهش معاونت برنامهريزي و پژوهش شهرداري مشهد
نام و نامخانوادگي مجريان : محمد علي قناويزچي / حسن توزندهجاني
ناظرين: دكترابوالفضل غفاري/ دكتر احمدزاده/ سركار خانم قشنگ
محل اجرا : مناطق 12گانه شهرداري مشهد
تاريخ شروع : 13/10/1384
مدت اجرا : 9ماه
چكيده:
هدف از پژوهشحاضر ، بررسي راههاي تقويت بنيان خانواده در راستاي اقدامات فرهنگي در شهر مشهداست . به اين منظور گروه نمونهاي متشكل از 1532 خانواده (متشكل از پدر و مادر) بهشيوه نمونهگيري سيستماتيك از خانوادههاي ساكن در مناطق 12گانه مشهد انتخابگرديدند و از اين ميان پرسشنامههاي 1527 خانواده قابليت بررسي داشت . روش پژوهشپيمايشي و ابزارهاي بهكار برده شده در اين پژوهش عبارت از پرسشنامه محقق ساخته كهدربرگيرنده ويژگيهاي جمعيت شناختي ، مسايل ساختاري ، مسايل رفتاري ، مسايل موجوددر منطقه ، مسايل درون خانواده ، مسايل برون خانواده ، روابط زناشويي و آگاهي واظهار نياز به خدمات فرهنگي ارايه شده موجود از جانب معاونت فرهنگي و اجتماعي ومقياس GHQ ميباشد . نتايج پژوهش نشانداده است كه بسياري از خانوادههاي مورد مطالعه در زمينههاي مورد بررسي اظهار عدممطلوبيت و عدم موفقيت كردهاند .
نتايج پژوهشنشان داده است كه تنها به ازاي هر 19470 خانواده شهري ، تنها يك خانه فرهنگ محلهوجود دارد . بيشترين درصد خانوادههاي تكوالدي در مناطق 4 ، 6 و 5 ميباشند . درصدبسيار بالايي از خانوادههاي مورد مطالعه در مناطق 12گانه شهرداري داراي بيش از 3فرزند ميباشند (از 7/66 درصد در منطقه 12 تا 1/96 درصد در منطقه 6) و بيش از 90درصد آنان كمتر از 18 سال سن دارند . سن همسران در بيش از نيمي از خانوادههاي موردمطالعه در مناطق 12گانه كمتر از 40 سال است و در مجموع ، اكثر خانوادههاي موردمطالعه از نظر سواد در سطح متوسط قرار دارند . از نظر توزيع مشاغل ، نتايج اينپژوهش نشان داد كه ميتوان مناطق را بر پايه درصد بالاي مشاغل مورد تصدي سرپرستهايخانوار ، به مناطق كارگري (مناطق 3، 4 ، 5 ، 6 ، 7 ، و 8) و كارمندي (1 ، 2 ، 3 ، 9، 10 ، 11 و 12) تقسيم نمود . توزيع فقر درآمدي در مناطق 12گانه بهجز مناطق 3 ، 9و 12 بالاتر از 50 درصد است .
نتايج پژوهش درزمينه مسايل ساختاري نشان داد كه دامنه درصد خانوادههايي كه درگير بيماري مزمن درخانواده خود هستند از حداقل 6/4 درصد در منطقه 1 تا 1/13 درصد در منطقه 6 متفاوتاست . درصدهاي اظهار فقدان مسكن در خانوادههاي مورد مطالعه از حداقل 7/6 درصد درمنطقه 12 تا 27 درصد در منطقه 4 متفاوت است . توزيع درصد زنان سرپرست خانوار ازحداقل 6/1 درصد در منطقه 7 تا حداكثر 6/5 درصد در منطقه 9 و دامنه وجود بيكاري ازحداقل 3/3 درصد در منطقه 12 تا 5/29 درصد در منطقه 7 متفاوت است و بر پايه نتايج ،خانوادههاي ساكن در منطقه 7 و 3 در ميان ديگر مناطق ، شرايط بحرانيتري را از لحاظبيكاري تجربه ميكنند .
نتايج پژوهش درزمينه مسايل موجود در منطقه نشان داد كه توزيع درصد اظهار عدم مطلوبيت از 2/22 درصددر منطقه 9 تا 5/61 درصد در منطقه 8 متفاوت است . نتايج تحليل واريانس نشان داد كهدر شاخص مسايل موجود در منطقه ، بين (منطقه 1 با منطقه 8) ، (بين منطقه 2 با منطقه 3 و منطقه 7 ، منطقه 8) ، بين (منطقه 3 و منطقه 9 شهرداري) بين (منطقه 4 و منطقه 9) ، بين (منطقه 5 و منطقه 8) ،بين (منطقه 7 و منطقه 9) ،بين (منطقه 8 شهرداري و منطقه 9) بين (منطقه 8 شهرداري و منطقه 10) ، بين (منطقه 9و منطقه 12) اختلاف معنيداري وجود دارد .
نتايج پژوهش درزمينه مسايل رفتاري نشان داد كه دامنه اظهار عدم موفقيت خانوادههاي مورد مطالعه دراين شاخص از حداقل 2/35 درصد در منطقه 4 تا 4/73 درصد در منطقه 12 متفاوت است . درصد اظهار عدم موفقيت خانوادههاي مورد مطالعه در مسايل رفتاري در تمامي مناطق ازدرصد بسيار بالايي برخوردار است .
نتايج پژوهش درزمينه شاخص مسايل درون خانواده نشان داد كه در كمتر از 50 درصد خانوادههاي موردمطالعه در اين موارد اظهار عدم موفقيت كردهاند .
نتايج پژوهش درزمينه شاخص مسايل برون خانواده نشان داد كه دامنه اظهار عدم موفقيت در اين شاخص از7/48 درصد در منطقه 9 تا 67 درصد در منطقه 5 متغير است .
نتايج پژوهش درزمينه شاخص روابط زناشويي نشان داد كه دامنه ابراز عدم موفقيت در اين شاخص از حداقل 4/31 درصد در منطقه 3 تا حداكثر 1/42 درصد در منطقه 4 متفاوت است .
نتايج پژوهش برپايه اظهارات خانوادهها نشان ميدهد كه درصد بسيار كمي از خانوادهها در مناطق 12گانه از وجود خانههاي فرهنگ محله و ارايه خدمات آنها اطلاع دارند . درصد بسيارزيادي از اين خانوادهها ابراز داشتهاند كه نيازي به خدمات ارايه شده موجود درخانههاي فرهنگ محله ندارند .
نتايج پژوهش درزمينه سلامت روان نشان داد كه 3/13 درصد از زنان و مردان در منطقه 12 از نظر سلامترواني در زير مقياس آ ، 3/13 درصد از زنان در منطقه 12 و 6/11 درصد از مردان درمنطقه 8 در زيرمقياس ب ، 7/16 درصد از زنان در منطقه 12 و 13 درصد از مردان درمنطقه 8 در زيرمقياس ج و 3/13 درصد از زنان و مردان در منطقه 12 در زيرمقياس د ازنظر سلامت رواني در وضعيت مخاطرهآميزي قرار دارند.