مديريت مطالعات و پژوهش معاونت برنامهريزي و پژوهش شهرداري مشهد نام و نام خانوادگي مجريان : محمد علي قناويزچي / حسن توزندهجاني ناظرين: دكتر ابوالفضل غفاري/ دكتر احمدزاده/ سركار خانم قشنگ محل اجرا : مناطق 12گانه شهرداري مشهد تاريخ شروع : 13/10/1384 مدت اجرا : 9 ماه
چكيده: هدف از پژوهش حاضر ، بررسي راههاي تقويت بنيان خانواده در راستاي اقدامات فرهنگي در شهر مشهد است . به اين منظور گروه نمونهاي متشكل از 1532 خانواده (متشكل از پدر و مادر) به شيوه نمونهگيري سيستماتيك از خانوادههاي ساكن در مناطق 12گانه مشهد انتخاب گرديدند و از اين ميان پرسشنامههاي 1527 خانواده قابليت بررسي داشت . روش پژوهش پيمايشي و ابزارهاي بهكار برده شده در اين پژوهش عبارت از پرسشنامه محقق ساخته كه دربرگيرنده ويژگيهاي جمعيت شناختي ، مسايل ساختاري ، مسايل رفتاري ، مسايل موجود در منطقه ، مسايل درون خانواده ، مسايل برون خانواده ، روابط زناشويي و آگاهي و اظهار نياز به خدمات فرهنگي ارايه شده موجود از جانب معاونت فرهنگي و اجتماعي و مقياس GHQ ميباشد . نتايج پژوهش نشان داده است كه بسياري از خانوادههاي مورد مطالعه در زمينههاي مورد بررسي اظهار عدم مطلوبيت و عدم موفقيت كردهاند . نتايج پژوهش نشان داده است كه تنها به ازاي هر 19470 خانواده شهري ، تنها يك خانه فرهنگ محله وجود دارد . بيشترين درصد خانوادههاي تكوالدي در مناطق 4 ، 6 و 5 ميباشند . درصد بسيار بالايي از خانوادههاي مورد مطالعه در مناطق 12گانه شهرداري داراي بيش از 3 فرزند ميباشند (از 7/66 درصد در منطقه 12 تا 1/96 درصد در منطقه 6) و بيش از 90 درصد آنان كمتر از 18 سال سن دارند . سن همسران در بيش از نيمي از خانوادههاي مورد مطالعه در مناطق 12گانه كمتر از 40 سال است و در مجموع ، اكثر خانوادههاي مورد مطالعه از نظر سواد در سطح متوسط قرار دارند . از نظر توزيع مشاغل ، نتايج اين پژوهش نشان داد كه ميتوان مناطق را بر پايه درصد بالاي مشاغل مورد تصدي سرپرستهاي خانوار ، به مناطق كارگري (مناطق 3، 4 ، 5 ، 6 ، 7 ، و 8) و كارمندي (1 ، 2 ، 3 ، 9 ، 10 ، 11 و 12) تقسيم نمود . توزيع فقر درآمدي در مناطق 12گانه بهجز مناطق 3 ، 9 و 12 بالاتر از 50 درصد است . نتايج پژوهش در زمينه مسايل ساختاري نشان داد كه دامنه درصد خانوادههايي كه درگير بيماري مزمن در خانواده خود هستند از حداقل 6/4 درصد در منطقه 1 تا 1/13 درصد در منطقه 6 متفاوت است . درصدهاي اظهار فقدان مسكن در خانوادههاي مورد مطالعه از حداقل 7/6 درصد در منطقه 12 تا 27 درصد در منطقه 4 متفاوت است . توزيع درصد زنان سرپرست خانوار از حداقل 6/1 درصد در منطقه 7 تا حداكثر 6/5 درصد در منطقه 9 و دامنه وجود بيكاري از حداقل 3/3 درصد در منطقه 12 تا 5/29 درصد در منطقه 7 متفاوت است و بر پايه نتايج ، خانوادههاي ساكن در منطقه 7 و 3 در ميان ديگر مناطق ، شرايط بحرانيتري را از لحاظ بيكاري تجربه ميكنند . نتايج پژوهش در زمينه مسايل موجود در منطقه نشان داد كه توزيع درصد اظهار عدم مطلوبيت از 2/22 درصد در منطقه 9 تا 5/61 درصد در منطقه 8 متفاوت است . نتايج تحليل واريانس نشان داد كه در شاخص مسايل موجود در منطقه ، بين (منطقه 1 با منطقه 8) ، (بين منطقه 2 با منطقه 3 و منطقه 7 ، منطقه 8) ، بين (منطقه 3 و منطقه 9 شهرداري) بين (منطقه 4 و منطقه 9) ، بين (منطقه 5 و منطقه 8) ، بين (منطقه 7 و منطقه 9) ، بين (منطقه 8 شهرداري و منطقه 9) بين (منطقه 8 شهرداري و منطقه 10) ، بين (منطقه 9 و منطقه 12) اختلاف معنيداري وجود دارد . نتايج پژوهش در زمينه مسايل رفتاري نشان داد كه دامنه اظهار عدم موفقيت خانوادههاي مورد مطالعه در اين شاخص از حداقل 2/35 درصد در منطقه 4 تا 4/73 درصد در منطقه 12 متفاوت است . درصد اظهار عدم موفقيت خانوادههاي مورد مطالعه در مسايل رفتاري در تمامي مناطق از درصد بسيار بالايي برخوردار است . نتايج پژوهش در زمينه شاخص مسايل درون خانواده نشان داد كه در كمتر از 50 درصد خانوادههاي مورد مطالعه در اين موارد اظهار عدم موفقيت كردهاند . نتايج پژوهش در زمينه شاخص مسايل برون خانواده نشان داد كه دامنه اظهار عدم موفقيت در اين شاخص از 7/48 درصد در منطقه 9 تا 67 درصد در منطقه 5 متغير است . نتايج پژوهش در زمينه شاخص روابط زناشويي نشان داد كه دامنه ابراز عدم موفقيت در اين شاخص از حداقل 4/31 درصد در منطقه 3 تا حداكثر 1/42 درصد در منطقه 4 متفاوت است . نتايج پژوهش بر پايه اظهارات خانوادهها نشان ميدهد كه درصد بسيار كمي از خانوادهها در مناطق 12گانه از وجود خانههاي فرهنگ محله و ارايه خدمات آنها اطلاع دارند . درصد بسيار زيادي از اين خانوادهها ابراز داشتهاند كه نيازي به خدمات ارايه شده موجود در خانههاي فرهنگ محله ندارند .
نتايج پژوهش در زمينه سلامت روان نشان داد كه 3/13 درصد از زنان و مردان در منطقه 12 از نظر سلامت رواني در زير مقياس آ ، 3/13 درصد از زنان در منطقه 12 و 6/11 درصد از مردان در منطقه 8 در زيرمقياس ب ، 7/16 درصد از زنان در منطقه 12 و 13 درصد از مردان در منطقه 8 در زيرمقياس ج و 3/13 درصد از زنان و مردان در منطقه 12 در زيرمقياس د از نظر سلامت رواني در وضعيت مخاطرهآميزي قرار دارند .